7-ci sinif
7-ci sinif riyaziyyatı — rasional ədədlər və xətti sistem
7-ci sinif cəbrə keçid ilidir: rasional ədədlər, çoxhədlilər, müxtəsər vurma və iki naməlumlu sistem. Paralellik və konqruyentlik isə həndəsə isbatının ilk ciddi dili olur. Bildim bu keçidi addım-addım saxlayır.
Proqram bölmələri
Aşağıdakı siyahı 7-ci sinif riyaziyyatında Bildimin açdığı 10 əsas bölməni göstərir.
Statistika
Məlumatın qruplaşdırılması, orta göstəricilər və diaqram seçimi. 6-cı sinif girişindən sonra burada cədvəl daha uzun olur.
Rasional ədədlər
p/q şəklində ədədlər, tam ədədlərin kəsr kimi yazılması, ədəd oxu və dörd əməl. İşarə qaydası ən çox səhv buraxılan yerdir.
Paralellik. Perpendikulyarlıq
Paralel və perpendikulyar düz xətlər, kəsənin yaratdığı bucaqlar. Paralellik əlamətləri həndəsə isbatlarına ilk ciddi girişdir.
Birhədlilər. Çoxhədlilər
Birhədli, oxşar hədlərin toplanması və çoxhədlilərin vurulması. Sonrakı müxtəsər vurma düsturlarının zəmini.
Üçbucaqlar
Bucaq bissektrisası, median, hündürlük və üçbucağın sahəsi. Tərəf-bucaq əlaqəsi məsələlərdə tez çıxır.
Müxtəsər vurma düsturları
(a±b)², a²−b² və sadə parçalama. Çoxhədlinin vurulmasını qısaltmaq və tənliyə gətirmək üçün alət.
Funksiya
Uyğunluq və funksiya anlayışı, cədvəl və sadə qrafik. «Hər x üçün bir y» qaydası 8–9-cu sinif qrafiklərinə hazırlıqdır.
Xətti tənliklər sistemi
İki naməlumlu iki tənlik: əvəzetmə və toplama üsulu. Tək tənlik 6-cı sinifdədir; burada cütlüyün birgə həlli öyrənilir.
Üçbucaqların konqruyentliyi
TBT, BTB, TTT əlamətləri və konqruyent fiqurların bərabər elementləri. İsbatı addımlara bölmək bu bölmənin məqsədidir.
Situasiya məsələləri
Mətn məsələsini tənliyə və ya sistemə gətirmək. Sürət, qarışıq və alqı-satqı tipli situasiyalar buradadır.
Bildimdə necə öyrənirsən?
Rasional ədəd və ya sistem dərsindən sonra qısa test. Səhv əvəzetmə və ya işarə qaydası Səhvlər dəftərinə yazılır. Soruş iki tənliyi bir-birindən ayırıb addımları göstərir. Konqruentlik isbatını söhbətdə tələsmədən açmaq olar.
İzahlarda sadə sözlər seçilir, addımlar isə xırda hissələrə bölünür. Xətti sistemdə əvəzetmə ilə toplama üsulunu ayrı-ayrı məşq etmək olur — qarışdırmamaq üçün. Soruş sinfini bilir və mövzudan kənar sualda cavab uydurmur.
DİM formatında məşq «Məşq» səhifəsindəki «DİM» rejimində bütün siniflər üçün açılır — bu, buraxılış imtahanına rəsmi hazırlıq iddiası deyil. Gündəlik planda buraxılış izi 8-ci sinifdən etibarən seçilə bilər.
DİM formatı və məhdudiyyətlər: DİM hazırlığı. Test və məşq rejimləri: Riyaziyyat testləri və məşq.
Qısa mövzu izahları
Hesab açmadan oxuna bilən qısa izahlar:
Mənbə və əhatə
Siyahı Bildimdəki dərslərin bölmə başlıqlarıdır. 5–7-ci siniflər üçün ayrıca təsdiqlənmiş dərslik mündəricatı bu səhifədə iddia edilmir. İzahlar dərslik mənbələrinə əsaslanır, amma səhifə istinadı və dərslik şəkli hələ 8–11-ci siniflərdəki qədər geniş qayıtmır.
Digər siniflər
Bütün siniflər: 5–11-ci siniflər. Ümumi suallar: Tez-tez verilən suallar.
Son yenilənmə: 12 sentyabr 2026